Het mamahuis

In Hoorn raken jaarlijks tien tot vijftien meiden van onder de twintig jaar zwanger. Veel van deze jonge moeders komen samen met hun kindje terecht in een maatschappelijke opvang waar zij een ruimte delen met onder andere junkies, alcoholisten of ex-gedetineerden. Volgens de 37-jarige Amber Ravestijn, die ooit zelf op haar zeventiende zwanger raakte, is dit niet oké. “Het kan niet dat jonge moeders op dit soort onveilige plekken terecht komen. Ze moeten beschermd worden.” Amber besluit actie te ondernemen en opent in 2017 twee mamahuizen waar zes jonge moeders kunnen wonen en hulpverlening ontvangen.

Het tienermoederproject 

Het idee om twee woningen speciaal voor tienermoeders op te richten, ontstond een aantal jaar geleden. Amber raakte zelf jong zwanger en merkte dat er in Hoorn en omgeving geen hulpverlening werd geboden. Omdat dit tien jaar later nog steeds zo was, ging zij aan de slag als vrijwilliger om tienermoeders te begeleiden. Ze ziet in die tijd heftige dingen gebeuren. “Ik begeleidde een zwanger meisje van negentien. Zij woonde in een maatschappelijke opvang samen met twee junkies en een alcoholist. Een van die junkies heeft midden in de nacht de deur van haar kamer ingetrapt en haar aangerand terwijl ze zwanger was. Dat kan echt niet! Jonge moeders moeten beschermd worden.”

 Als jonge moeder en vrijwilliger was het voor Amber al snel duidelijk dat er behoefte was aan een veilige plek en meer hulpverlening voor jonge moeders. Ze deed onderzoek en schreef in 2014 een plan voor een project met tienermoeders. Dit plan diende ze in 2015 in bij de gemeente. Zij gaf een half jaar later akkoord op het plan voor meer begeleiding. Ook wilde Amber graag veilige woonplekken creëren voor de tienermoeders, maar over deze huisvesting was de gemeente Hoorn niet meteen enthousiast, omdat er al een maatschappelijke opvang (DNO-huis) bestond. Amber heeft zich hier erg hard moeten maken. Na bijna twee jaar lang vechten, wordt het eerste huis op de Pergola in Hoorn geopend. Dit huis biedt onderdak aan twee tienermoeders samen met hun kinderen. Het tweede huis opende vrij snel daarna en is gevestigd op de Mathilde Wibautstraat. Hier kunnen vier moeders samen met hun kinderen terecht.

De opening van het mamahuis in 2017

Naast dat de moeders een woonplek hebben, krijgen ze ook hulp op andere gebieden. Zo worden ze geholpen bij hun financiën, het vinden van werk of het herstellen van sociale contacten met familie, vrienden of de vader van hun kind. Tot vorig jaar mei voerde Amber deze werkzaamheden alleen uit. Inmiddels heeft ze er een collega bij: Meredith van Akkeren.

In het huis op de Mathilde Wibautstraat wonen momenteel maar drie moeders: Mandy, Aisha en Britt. De vierde moeder heeft recent het huis verlaten. Hierdoor is er een plekje vrijgekomen voor een nieuwe moeder die over drie weken zal intrekken.

Het huis is te vergelijken met een groepswoning. Iedere moeder heeft samen met haar kind een eigen slaapkamer. De rest van de ruimtes delen ze met de andere moeders. Sinds de opening hebben negen moeders in het huis gewoond. Gemiddeld woonden zij hier een jaar tot anderhalf jaar.

Amber gaat regelmatig langs in het huis om te kijken hoe het met de moeders gaat en of ze ergens hulp bij kunnen gebruiken. Zo ook vandaag. Aangezien de moeders af en toe best lastig kunnen zijn is Amber benieuwd voor welke uitdaging ze nu weer komt te staan.

Op bezoek in het 'chaotische huis' 

Het is woensdagochtend vijf over elf. Amber Ravestijn komt aanfietsen op de Mathilde Wibautstraat in Hoorn. Als ze een klein blok met rijtjeswoningen in haar vizier heeft, stapt ze af van haar donkerblauwefiets waar een kinderzitje op bevestigd zit. Via een klein heuveltje duwt ze haar fiets de stoep op en loopt ze richting de middelste woning. Ze parkeert haar fiets naast de voordeur van nummer 54 en belt aan.

Een meisje met lang blond haar en een slank postuur loopt via de woonkamer naar de kleine hal om de deur te openen. “Goedemorgen Mandy”, zegt Amber als de deur opengaat. “Hallo Amber”, antwoordt ze.

De achttienjarige Mandy is een van de moeders die als eerste haar intrek nam in het huis. Ze woont hier nu ongeveer anderhalf jaar samen met haar zoontje Sem. Mandy is druk met haar opleiding tot interieuradviseur en werkt daarnaast nog een aantal uur per week bij een foodtruckbedrijf. Door haar drukke planning is ze weinig aanwezig in het mamahuis. Haar zoontje is daardoor veel bij de opvang. De vrije tijd die ze heeft, brengt ze zo veel mogelijk met hem door. Ze doen dan vaak leuke dingen samen of gaan op bezoek bij haar vader en stiefmoeder. Omdat Mandy en de vader van Sem uit elkaar zijn, is er een omgangsregeling. Om het weekend en soms in de vakantie is hij bij zijn vader. Mandy is dan veel aan het werk om geld te verdienen voor haar en haar zoontje.

De woonkamer van het mamahuis

Amber trekt de deur achter zich dicht en loopt na Mandy de woonkamer binnen. “Hoe gaat het met je?”, vraagt Amber aan Mandy terwijl ze haar lange zwarte jas los ritst. “Het gaat goed hoor. Ik heb weinig te doen. Ik hoef vanavond pas te werken en Sem is deze week vanwege de vakantie bij zijn vader, dus het is rustig”, antwoordt ze. Amber trekt haar jas uit en hangt hem over de rugleuning van de grote bruine hoekbank die midden in de woonkamer staat. “Is dit van Britt?”, vraagt ze terwijl ze naar een speen en een halfleeg flesje melk op de salontafel wijst. “Ja,” zegt Mandy op een geïrriteerde toon. “Daar wil ik het zo even over hebben.”

De deur aan de andere kant van de woonkamer gaat open. Een meisje met zwart kroeshaar komt de woonkamer in. Amber draait zich om en groet de jonge moeder met haar lieve en zachte stem. “Goedemorgen Aisha, ben je net wakker?”  Aisha knikt. Met een gaap neemt ze plaats op de grote grijze stoel naast de bank. “Hoe gaat het met je zwangerschap”, vraagt Amber aan haar terwijl ze naar haar bolle buik kijkt. Aisha begint te lachen. “Goed hoor. Ik heb nog steeds nergens last van.”

 De achttienjarige Aisha* is momenteel dertig weken zwanger van haar eerste kindje. Ongeveer negen weken geleden is ze in het mamahuis komen wonen. Aisha is druk met het afronden van de havo. Omdat ze alleen nog examens hoeft te maken en geen lessen meer heeft, is ze veel thuis. Werken doet ze vanwege haar zwangerschap niet. Ze leeft van een uitkering. Aisha brengt veel tijd door met haar vriend. Hij is er bijna iedere avond en in het weekend blijft hij slapen. Overdag gaat Aisha een aantal keer per week langs bij haar moeder. Ook komt haar moeder soms langs in het mamahuis.

Amber loopt richting de lage kast die tegen de donkerbruine muur staat. Ze pakt een geopende brief die bovenop de kast ligt. ‘Gemeentelijke belastingen’ staat erop. De brief komt haar niet bekend voor. De moeders hadden haar hiervan op de hoogte moeten brengen, maar dat hebben ze niet gedaan. Amber is benieuwd waarom, en besluit verhaal te halen. 

“Dames, het is wel belangrijk dat jullie mij hiervan op de hoogte stellen”, spreekt Amber de moeders ietwat streng toe. “Sorry, zijn we vergeten”, reageert Aisha licht beschaamd. Al snel verandert de serieuze blik van Amber in een lach. Ze is wel gewend dat de moeders af en toe iets vergeten. “Zwangerschapsdementie zeker?” vraagt Amber terwijl ze moet lachen. Aisha lacht met haar mee. Als ze uitgelachen zijn, attendeert Amber de moeders er nog een keer op dat het belangrijk is dat ze niet moeten vergeten dit soort brieven aan haar te geven. 

De zithoek van het mamahuis

Na een tijdje voegt ook de roodharige Britt zich bij het stel. Gapend loopt ze in haar joggingkleding naar de keuken om een flesje melk voor haar dochtertje Avea op te warmen. Als ze uitgegapen is, begroet ze Amber en de andere moeders. 

Britt woont samen met haar dochtertje bijna een jaar in het mamahuis. Ze gaat niet naar school en werkt ook niet. Net als Aisha leeft ze van een uitkering. Volgens Amber doet Britt niet veel op een dag. Een keer per week komen haar moeder en opa en oma langs. Met de vader van Avea heeft ze geen contact meer.

Terwijl de melk in de magnetron staat, haalt ze haar kleine meid uit bed en brengt haar naar de houten box in de woonkamer. Ze zet haar rechtop met een kussen en geeft haar het flesje dat net uit de piepende magnetron komt. Terwijl Avea haar flesje melk zelf leegdrinkt, loopt Britt terug naar haar kamer om zich om te kleden. Ze heeft geen zin om haar dochtertje even op haar arm te nemen.

Volgens Amber is dit tegenwoordig heel normaal. Ze ziet vaker dat de moeders hun kindje vroegtijdig leren om zelf uit de fles te drinken, zodat zij de fles niet meer vast hoeven te houden. Als ze hun kindje wel zelf voeden, doen ze dat volgens Amber vaak met hun telefoon in de hand. Amber vindt dit geen normale manier om met een kind te hechten. Ze vindt het dan ook lastig om te zien dat de moeders dit doen.

Onderlinge irritaties

Ondanks dat de sfeer in het mamahuis op het eerste gezicht goed lijkt, blijken er toch wat irritaties te zijn. Vooral Aisha en Mandy ergeren zich af en toe aan het gedrag van Britt. Als Britt dan ook even op haar kamer is, luchten Mandy en Aisha hun hart.

Britt laat de laatste tijd weer overal haar spullen slingeren”, zegt Mandy met een zucht. “Ook vieze luiers”, voegt Aisha daaraantoe. “Ja, het is echt goor”, roept Mandy. “Sem speelt hier ook.” Ja, dat is niet fris.”, antwoordt Amber met een zucht.  Als Britt zo terugkomt, gaan we het even met haar erbij bespreken.”

Amber is meteen lichtelijk geïrriteerd. Het is niet de eerste keer dat ze Britt moet aanspreken op haar gedrag. Ze houdt zich vaak niet aan de afspraak om haar spullen op te ruimen. Daarnaast heeft ze af en toe ook moeite met het uitvoeren van haar schoonmaaktaken.

Als Britt vijf minuten later is omgekleed, vraagt Amber haar om er even bij te komen zitten. Britt zucht en pakt Avea uit de box. Ze zet haar in een roze loopauto met voorop allemaal knopjes waar ze op kan drukken. Avea begint meteen te lachen als ze op een van de knoppen slaat waar vervolgens geluid uitkomt. Britt gaat in het hoekje van de bank zitten.

Ik hoor van de meiden dat jij de laatste tijd je spullen niet netjes opruimt”, zegt Amber. Britt trekt een felle blik. “Jawel hoor. Ik ruim gewoon alles op”, antwoordt ze.  Je zou vorige week die fles wijn ook opruimen en die staat er ook nog steeds”, spreekt Amber haar ietwat streng toe. “Oh ja,” zegt Britt, haar gezichtsuitdrukking verandert, “die ben ik wel vergeten ja.” Zou je iets beter willen letten op je schoonmaaktaken?”, vraagt Amber haar. “De andere meiden vinden het namelijk erg vervelend.” Britt zucht. “Ik zal er op letten.”

Ondanks dat Britt soms voor irritaties zorgt bij de andere moeders, laat ze wel zien dat ze zo goed mogelijk voor haar dochtertje wil zorgen. Als het Avea namelijk niet lukt om met haar loopauto in de buurt van Britt te komen, begint ze te huilen. Britt staat op en loopt richting de auto om haar dochter eruit te halen. Ze neemt haar op schoot en begint met haar benen te bewegen totdat ze stopt met huilen. Ze knuffelt nog eventjes met haar. Als Avea weer blij is, legt Britt haar terug in de box. Ze loopt naar de keuken om een ontbijtje voor zichzelf te maken.

Een veilige plek?

De moeders hebben ieder hun eigen leven en koken en eten daardoor afhankelijk van elkaar. Volgens Amber zijn er soms periodes dat de moeders samen leuke dingen doen. “Ik heb weleens foto’s gehad dat de moeders samen aan het barbecueën zijn, maar het hangt erg af van hoe de sfeer in het huis is. De ene keer zijn de moeders beste vriendinnen en de andere keer maken ze alleen maar ruzie.”

Ongeveer een jaar geleden is het zelfs voorgekomen dat twee moeders met elkaar op de vuist zijn gegaan. Aisha en Britt woonden toen nog niet in het huis. Mandy wel. Volgens Amber is het belangrijk dat de moeders zich veilig voelen in het huis en daar hoort geen huiselijk geweld bij. “Ik heb toen een melding gemaakt bij Veilig Thuis. Dit is ook een goede waarschuwing geweest naar de andere moeders.”

De moeders moeten dus rekening houden dat niet alles wat zij doen, wordt geaccepteerd. Als ze het echt te bont maken en het welzijn van hun kindje in gevaar brengen, is er een kans dat Veilig Thuis wordt ingeschakeld en zij mogelijk hun kindje afnemen.

Het is weleens voorgekomen dat er een kindje bij een van de moeders in het mamahuis is weggehaald. Dat was volgens Amber heel heftig. “Ze had aan de meiden in het mamahuis gevraagd om een weekendje op haar kindje te passen. Vervolgens is ze vijf dagen weggebleven zonder iets te laten weten. De moeders zijn uiteindelijk naar ons gestapt, waardoor wij een melding bij Veilig Thuis hebben moeten maken.”

Schoonmaaktaken

Als Britt haar broodje kaas gesmeerd heeft, loopt ze terug naar de woonkamer en neemt ze opnieuw plaats in het hoekje van de bank. Als ze een hap neemt, vraagt Amber aan de andere meiden hoe het met de rest van de huishoudelijke taken gaat. 

Aisha, lukt het schoonmaken van de badkamer je nog?”, vraagt Amber. “Ja, dat lukt nog steeds. Het gaat alleen niet meer zo snel”, antwoordt Aisha lachend. Amber lacht met haar mee. “Als het je niet meer alleen lukt, moet je hulp vragen aan de andere moeders.” “Zal ik doen”, zegt Aisha. “Ik denk dat het voorlopig nog niet nodig is.” “Mandy, jij moet deze week het papier buiten zetten”, vertelt Amber. “Weet jij toevallig wanneer het wordt opgehaald?” “Nee, dat weet niemand”, antwoordt Mandy. “Ze komen elke keer op een andere dag.” “Volgens mij komen ze het morgen weer halen”, voegt Aisha daaraan toe. “Oké,” zegt Amber. “Mandy zet dus morgen het papier buiten.”

Na ongeveer twee uur in het mamahuis te zijn geweest en uitgebreid de onderlinge sfeer en huishoudelijke taken te hebben besproken, is het tijd voor Amber om te gaan. Ze heeft vandaag nog andere werkzaamheden op de planning staan. Ze trekt haar jas aan en zegt de moeders gedag. Via de voordeur loopt ze naar buiten. “Fijne dag meiden. Ik zie jullie morgen”, roept ze. Amber gooit de deur achter zich dicht. Voor het raam zwaait ze de moeders nog een keer gedag.

*Aisha is een gefingeerde naam. Zij wilde liever niet met haar echte naam in de reportage verschijnen.